Mục tiêu dự án: Nhóm bạn muốn khám phá điều gì?
Quá trình thực hiện: Bạn đã làm gì? Vai trò của bạn trong nhóm? Những gì bạn đã học được?
Sản phẩm: bạn đã tạo ra sản phẩm gì?
Reflection: Góc nhìn của bạn thay đổi như thế nào về hai khuynh hướng này? Cách hiểu của bạn về khuynh hướng sống của cộng đồng trước và sau quá trình tìm hiểu thực hiện dự án có thay đổi hay không? tại sao? Bạn phát triển kỹ năng gì? Bạn chọn sống theo khuynh hướng nào? tại sao?
Khi nhóm em lựa chọn chủ đề văn hóa ăn uống, câu hỏi trung tâm mà nhóm muốn khám phá là: liệu trong đời sống đô thị tại TP.HCM, một hành động đơn giản như ăn uống có thể được đọc hiểu qua hai lăng kính chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn hay không, và nếu có, thì mỗi người chúng ta đang ngả về phía nào nhiều hơn.
Bên cạnh đó,bản thân em đặt ra câu hỏi cụ thể hơn: những yếu tố nào thực sự chi phối lựa chọn ăn uống của một người : thói quen, cảm xúc, hoàn cảnh sống, hay tư duy đã được hình thành từ trước? Câu hỏi này theo em xuyên suốt toàn bộ quá trình thực hiện dự án, từ lúc xây dựng bộ câu hỏi, tiến hành phỏng vấn cho đến khi xử lý và phân tích dữ liệu.
Nhóm không chỉ dừng lại ở việc chứng minh sự tồn tại của hai khuynh hướng này, mà hướng đến việc hiểu chúng cùng tồn tại và tương tác trong một cá nhân ,vì đó mới là điều thực sự phản ánh chiều sâu của cộng đồng.
Trong dự án này, em đảm nhận ba vai trò: người tạo câu hỏi phỏng vấn, người phỏng vấn và Editor video 2. Ba vai trò này liên kết chặt chẽ với nhau, từ khâu đặt câu hỏi, đến thực hiện phỏng vấn, rồi chuyển toàn bộ nội dung thô đó thành một sản phẩm video có chiều sâu.
Trong giai đoạn đầu , em tham gia tiềm kiếm về nền tảng lý thuyết và trực tiếp xây dựng 13 câu hỏi phỏng vấn. Em tập trung thiết kế câu hỏi theo hướng mở nhưng có định hướng, nhằm tạo điều kiện tự nhiên để người trả lời tự bộc lộ tư duy mà không biết mình đang bộc lộ, thay vì dẫn dắt vào khuôn mẫu có sẵn.
Trong giai đoạn phỏng vấn với vai trò là Interviewer, em nhận ra rằng việc lắng nghe , thấu hiểu và phản ứng nhanh lẹ rất quan trọng , và quan trọng hơn cả việc bám sát câu hỏi. Nhiều câu trả lời có giá trị không nẳm ở nội dung trực tiếp, nhưng nằm ở những chi tiết mà ta tưởng chừng nằm ở ngoài lề
Ở giai đoạn hậu kỳ, em tham gia với vai trò editor chính, cùng chỉnh sửa và sắp xếp nội dung video. Quá trình này giúp em hiểu rằng dựng video không chỉ làm theo thao tác kỹ thuật , mà còn là cả một quá trình tổ chức ý nghĩa , mỗi quyết định cắt ghép đều ảnh hưởng đến cách người xem và tiếp nhận hai khuynh hướng hiện thực và lãng mạn.
Dự án đã tạo ra 3 sản phẩm chính. Đầu tiên là 3 bài post ở giai đoạn 1, bài phân tích tác phẩm, bộ 13 câu hỏi phỏng vấn, video trailer về chủ đề, video phỏng vấn trong thời gian 5 - 7 phút được thể hiện rõ hai góc nhìn qua câu trả lời thực tế, bài phân tích cộng đồng, tổng hợp dữ liệu phỏng vấn để lý giải văn hóa ăn uống. Cuối cùng là blog reflection nhóm và báo cáo cá nhân tổng kết quá trình và sự thay đổi nhận thức.
Trước khi thực hiện dự án , em tiếp cận chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn như hai hệ chiếu mang tính lý thuyết, chủ yếu phục vụ cho việc phân tích văn bản. Cách này mang tính chất đơn tuyến , hoặc hiện thực, hoặc lãng mạn, nó chưa đươc dặt ra trong mối tương quan trong đời sống
Trong quá trình thực hiện dự án đã làm thay đổi nền tảng nhận thức đó. Em nhận ra rằng một hành vi đơn giản như ăn uống có thể cũng đồng mang nhiều ý nghĩa. Một lựa chọn dựa vào thời gian, chi phí hay sức khỏe phản ánh tũ duy hiện thực, nhưng trong hành vi đó vẫn tồn tại yếu tố làng mạn, được thông qua ký ức và cảm xúc cá nhân. Như vậy, vấn đề không nằm ở việc một người thuộc về khuynh hướng nào, mà nằm ở cách hai khuynh hướng này cùng vận hành trong những điếu kiện cụ thể
Dữ liệu phỏng vấn củng cố nhận định này. Không tồn tại sự phân tích rõ ràng giữa hai nhóm người như em từng ví dụ.Nhưng người thiên về lý trí vẫn bộc lộ chiều sâu cảm xúc trong những ngữ cảnh nhất định và ngược lại. Từ đó, em điều chỉnh cách tiếp cận : thay vì phân loại con người, em tập trung vào phân tich bối cảnh và động cơ, những yếu tố quyết định khuynh hướng nào trở nên nổi bật tại một thời điểm
Khi nhóm em phỏng vấn những người xung quanh các thầy cô và bạn học, em thấy một bức tranh đa chiều hơn nhiều. Thầy Ben kỷ luật trong ăn uống và luôn ưu tiên sức khỏe, nhưng lại yêu thích nấu ăn và thường tái hiện các món nhà hàng cho vợ. Mina ưu tiên đồ ăn ngon và sạch hơn là vẻ ngoài, nhưng sẵn sàng chờ 1 tiếng cho món mình muốn nếu tâm trạng thoải mái. Florgin tự nhận thực tế, nhưng khi nói về đồ ăn và cảm xúc, cô lại cho thấy ăn uống với cô không chỉ đơn thuần là nạp năng lượng.
Những quan sát đó khiến em thay đổi cách đặt câu hỏi về cộng đồng. Không phải cộng đồng này thiên về hiện thực hay lãng mạn? mà là trong hoàn cảnh nào, với ai, và vào lúc nào, người ta sống theo chiều nào? Đó là sự thay đổi nhỏ trong câu hỏi, nhưng tạo ra sự khác biệt lớn trong cách em nhìn nhận con người
Qua dự án này, em nhận ra mình phát triển rõ rệt nhất ở ba kỹ năng. Thứ nhất là kỹ năng đặt câu hỏi. Trước đây em đặt câu hỏi theo kiểu muốn biết điều gì thì hỏi thẳng điều đó. Sau dự án, em học được rằng câu hỏi tốt thường là câu hỏi gián tiếp để người trả lời tự dẫn dắt bản thân đến câu trả lời thật sự của họ, thay vì bị ép vào một khung có sẵn.Thứ hai là kỹ năng quan sát và phân tích. Khi làm editor, em phải xem lại toàn bộ nội dung phỏng vấn và quyết định: đoạn nào thể hiện hiện thực, đoạn nào thể hiện lãng mạn, đoạn nào thể hiện cả hai. Điều đó buộc em phải đọc ý nghĩa đằng sau lời nói, không chỉ ghi lại những gì được nói. Thứ ba là kỹ năng tự quản lý. Với ba vai trò trong cùng một dự án và deadline liên tiếp của các môn học khác, em buộc phải học cách phân bổ thời gian và năng lượng hợp lý. Đây không phải kỹ năng em đã có sẵn mà là thứ em phải học trong quá trình làm, đôi khi bằng cách mắc sai lầm trước.
Sau tất cả những gì dự án này mang lại, nếu phải chọn, em chọn khuynh hướng hiện thực nhưng không phải vì em nghĩ lãng mạn là thứ không cần thiết. Em chọn hiện thực vì em tin rằng để sống đúng với thực tại, trước hết phải nhìn thực tại như nó vốn có, không tô vẽ, không né tránh. Trong học tập và trong công việc nhóm, em thấy mình hiệu quả hơn khi có mục tiêu rõ ràng, biết ưu tiên điều gì và sẵn sàng điều chỉnh khi kế hoạch không theo ý muốn. Đó là tư duy hiện thực, và nó đã giúp em giữ được sự ổn định trong suốt quá trình làm dự án.
Nhưng dự án này cũng dạy em rằng hiện thực không đủ để một cuộc sống trở nên có ý nghĩa. Những khoảnh khắc lãng mạn, dù nhỏ như một lần chờ đợi món ăn mình thèm, hay một buổi nấu cơm cho gia đình , là thứ tạo ra màu sắc và chiều sâu trong cuộc sống. Thiếu đi những khoảnh khắc đó, dù có bao nhiêu hiệu quả và kỷ luật, cuộc sống vẫn sẽ cảm thấy thiếu điều gì đó.
Sau cùng, em chọn khuynh hướng hiện thực làm nền tảng, làm định hướng chính.Vì nó nằm ở yêu cầu về tính hiệu quả và khả năng thích ứng trong học tập cũng như trong công việc. Tuy nhiên, dự án cũng giúp em nhận ra rằng hiện thực không thể thay thế hoàn toàn vai trò của lãng mạn. Những cảm xúc vẫn rất cần thiết để tạo chiều sâu cho cuộc sống. Vì vậy, em không chọn tính chất loại trừ, mà hiểu rằng con người sống không nằm ở việc thuộc về một khuynh hướng, mà nằm ở khả năng linh hoạt trong từng hoàn cảnh cụ thể. Vì vậy, em “lấy hiện thực làm nền tảng, lấy lãng mạn làm chiều sâu cuộc sống”.