HAI ĐỨA TRẺ

1. Đặc trưng nội dung

1.1 Chủ đề và đề tài

Chủ đề:

• Cuộc sống tẻ nhạt, nghèo nàn nơi phố huyện của hai chị em Liên và An và những sự khổ cực, buồn bã và sự mòn mỏi trong cuộc sống của con người nhỏ bé

• Khát vọng về một cuộc sống tươi sáng hơn

Đề tài:

• Đời sống thường nhật của những con người nghèo (Liên, An, chị Tí, bác Siêu…)

Ví dụ:

• Cảnh chợ tàn: “rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị…” cho ta thấy được sự tiêu điều, tẻ nhạt của nơi phố huyện. Cuộc sống tẻ nhạt và cứ lặp đi lặp lại của những người dân lao động như chị Tí ngày nào cũng dọn hàng nhưng lại chả kiếm được bao nhiêu.

-> Thể hiện rõ đặc trưng lãng mạn: khai thác đời sống bình dị nhưng giàu cảm xúc

1.2 Thông điệp

• Tác giả thể hiện lòng thương cảm sâu sắc với những con người không có một cuộc sống đủ đầy, những con người khốn khổ. Đồng thời tác giả cũng thể hiện sự trân trọng những ước mơ nhỏ bé, mỏng manh. Điều này làm gợi lên khát vọng hướng tới ánh sáng, sự đổi thay tốt đẹp hơn.

Ví dụ:

• Hình ảnh chuyến tàu đêm mang lại những nguồn sáng rực rỡ, và những âm thanh náo nhiệt. Đối lập hoàn toàn với phố huyện tăm tối. Điều này tượng trưng cho một thế giới khác tươi mới hơn, và cũng là biểu tượng của niềm hy vọng về cuộc sống tốt đẹp cho dù nó rất mong manh.

1.3 Ngôn ngữ

Tác giả sử dụng ngôn ngữ rất giản dị, nhẹ nhàng và giàu cảm xúc. Thạch Lam lồng ghép nhiều câu văn miêu tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật hơn là hành động. Ngôn ngữ gần gũi với đời sống bình dân, không quá phức tạp và hoa mỹ nhưng vẫn mang tính gợi cảm, giúp người đọc cảm nhận rõ tình cảnh của truyện và hoàn cảnh khó khăn của nhân vật.

2. Đặc trưng nghệ thuật

2.1 Ngoại hình nhân vật

• Nhân vật:

• Không có quá nhiều những hành động nổi bật và chủ yếu được tác giả khắc họa qua quan sát và cảm nhận và những lời độc thoại nội tâm

• Nhân vật tiêu biểu: An và Liên chính là trung tâm cảm xúc của truyện

Ví dụ:

• Liên không làm gì đặc biệt mà chỉ ngồi vừa trông hàng giúp mẹ vừa nhìn ngắm phố huyện để giết thời gian, quan sát mọi người xung quanh để một ngày nhạt tẻ có thể trôi qua một cách nhanh chóng hơn.

-> Nhân vật kiểu lãng mạn: tĩnh, thiên về cảm nhận hơn hành động

2.2 Tâm lý nhân vật

• Miêu tả tinh tế, nhẹ nhàng nhưng lại rất sâu sắc

• Tâm trạng:

• Buồn man mác trước cảnh chiều tàn

• Xót thương những kiếp người nghèo

• Háo hức, mong chờ chuyến tàu

Ví dụ:

• Đa số những tâm lý và suy nghĩ của nhân vật Liên thường được bộc lộ qua lời độc thoại nội tâm của chính nhân vật, cho ta thấy được nỗi buồn man mác của nhân vật Liên khi ngày tàn và chuyến tàu vội vụt qua, thể hiện cảm giác “mơ hồ không hiểu” về cuộc sống. Đồng thời tác giả còn cho thấy niềm vui thoáng qua khi tàu đến mang theo những âm thanh náo nhiệt, những ánh đèn lung linh rồi lại vội đi mất mang con người nơi phố huyện trở lại hiện thực tàn khốc về những vấn đề “cơm áo gạo tiền”.

-> Thể hiện rõ đặc trưng: lấy nội tâm của nhân vật để làm trung tâm

2.3 Không gian và thời gian nghệ thuật

Không gian:

• Phố huyện nghèo, tĩnh lặng

• Ánh sáng yếu ớt từ đèn dầu, và sự xuất hiện của đom đóm cho thấy rằng bóng tối bao trùm

Thời gian:

• Từ chiều rồi chuyển qua đêm khuya thể hiện mốc thời gian rõ ràng

Ví dụ:

• “Chiều, chiều rồi…” → mở đầu bằng cảm giác thời gian trôi

• Bóng tối “ngập đầy dần” khắp nơi

-> Tạo nên một bầu không khí buồn, mơ hồ nhưng cũng mang đậm chất thơ, đậm màu sắc của truyện ngắn lãng mạn